Tütün yaprağının içim niteligi adıyaman tütünü

        

Harman tanımın yaparken tütün yapıtlarının kaliteleri ile tüketicilerin içim zevkleri arasında sıkı bir ilişki olduğunu söylemiştik. Aslına bakarsan harmanlarda buna hitap edebilecek amaçlar doğrultusunda yapılır. Böylece bir tütünün içiminden tüketici ne kadar hoşnut kalırsa, harmanın o kadar başarılı, pozitif ve isabetli halde hazırlandığı anlatılır. Sadece bu kısa anlatımla harmanın genel değerlendirmesi pekte o denli rahat ve doğru olmadığı gibi harmanı oluşturan tütünlerin niteliklerini de açıklamaya da yeterli değildir. Çünkü tütünlerin ayrı tiplerinin olduğu gibi çeşitli menşeilerin, menşe varyasyonların ve nevilerin içinde sertlik, tat, koku, yanma vb. Içim niteliklerine göre farkları vardır. Bu içim niteliklerinin incelenmesi ve mamulün harmanı açısından değerlendirilmesi sadece bu konuda sorumlu, harmancıdır. Bu nitelikleri hangi yönde realize edeceği onun bilgi ve görevi alanındadır. Harmancılıkta tütünlerin aşağıda belirtilen içim niteliklerine önem verilmektedir.
5 . 1 - Tütün yaprağının içim sertliği:
Tütün içimi sırasında duman, insan organizmasının sinir sistemi duyu organları üzerinde birbirinden farklı, çeşitli duyumlar meydan getirirler.
Bu duyumlar dumanın etkinlik gücünü başka bir deyimle tütün yaprağının yanması ürünü olan dumanın sertlik niteliğini oluşturur. Bu kalite tütün yaprağında bulunan nikotin ve öteki alkaloitlere bağlı olduğu gibi, hem de bazı reçinelerin yanması esnasında meydan gelen çeşitli bileşimlerden de etkilenmektedir. Böylece tütünde bulunan nikotin ve diğer bileşimlerin miktarı ne kadar fazla ise tütün dumanının sertlik derecesi de o denli fazla olmaktadır diyebiliriz.
Tütün dumanının sertliği nikotinin bağlı bulunduğu forma da bağlıdır. Dumanın asitli reaksiyonunda nikotin tuzlarda bağlı ise dumanın sertliği daha azca, alkali reaksiyonda ise nikotinin büyük kısmının serbest formda bulunması nedeniyle dumanın sertlik derecesi daha fazladır. Sertlik, nikotinin yanısıra tütün yaprağının bünyesinde bulunan reçine ve eterik yağların yüksek alkollerinden de etkilenmektedir. Sadece bu alkoller çabuk parçalandığı için etkinlikleri pek fazla değildir.
Tütün yaprağının, dolayısıyla harmanların içim niteliklerinden fizyolojik etkinlik (sertlik) , nikotin içeriğine bakılırsa Bulgar bilim adamı M. Veselinof tarafından şöyle bir derece dahilinde mütalaa edilmektedir.

Çok yavaş içimli   % 0.54 - 0.88   nikotin içeren tütünler
Orta sertlik           % 0.92 - 1.15       “         “         “
Sert içimliler         % 1.15 - 1.77       “          “         “
Çok sert içimli      % 1.80 - 2.00       “          “         “
Görülüyor ki tütün yaprağının esas erkinlik gücü; yavaş, orta-yavaş ve sert olmak üzere 3 derecede değerlendirilmektedir.

Bunlardan;
•    Yavaş içimli tütünlerin dumanında duyumlar çok yavaş hissedilmekle beraber tatmin ve tokluk duyu derecesi düşüktür. Yavaş içim niteliği baçlıca% 1.0 den daha azca nikotin içeren tütünlere hastır. 
•     Orta -Sert içimli tütünlerin fizyolojik etki gücü bir dereceye kadar tokluk veren ve sertliğini de hissettiren % 1.5 yöreında nikotin içeren tütünlere mahsustur. 
•    Çok sert içimli tütünlerde ise belirgin, belirgin doyuruculuk hassı duyulmakla beraber, uyuşturucu ve nikotin cereyanı etkisi şiddeti hissedilir. Bu tütünlerin bünyesinde genel anlamda % 2.5 ‘in üstünde nikotin mevcuttur.
Tütünlerin fizyolojik etki gücünü, şu demek oluyor ki içim sertliğinin daha detaylı bir halde karakterize edilmesi için Çok yavaş , Yavaş , Orta Yavaş , Orta Sert ve Çok Sert etkileri ifade eden derecelendirme kullanılır.

Tütünlerin sertlik niteliklerini tanımak ve değerlendirmek harmancı için çok önemlidir. Zira harman hazırlama esnasında harmanın karakterine uygun teknolojik yöntemlerle tütünün nikotin ihtivası azaltılır ve buna bağlı olarak ta dumanın etki gücü sınırlandırılır. Günümüz dünya harmancılığında Orta yavaş ve Orta sert içim zevki egemendir. 

5 . 2 - Harmanların içim tadı niteliği:
Harman ürünlerinin tatlılık niteliği, önemli ve stratejik bir faktördür. Bu kalite genellikle harmanları oluşturan tütün menşeilerinin içerdiği karbonhidrat oranı ve değişimi ile ilgilidir. Menşeilerin değişik karbonhidrat yapısı sebebiyle harmanlarda değişik tatlılıklar mevzuu bahistir.
İçim sırasında tütün dumanlarının da farklı bir tadı vardır. Sigara dumanının içimindeki tat niteliği ve tatla ilgili diğer etkiler çoğu zaman ağız boşluğunda bulunan dil, mukoza, yumuşak damak organları tarafından alınan kompleks duyumlardan oluşmaktadır. Tat bir tek ağızda değil de bütün organizmada hissedilir. Fakat en belirgin tat alma organı dildir. Dilin yapısı yumurtamsı bir kas biçiminde olup üst kısmı sinir lifleri ile örülmüş mantarımsı ve çanaksı ceplerle kaplanmıştır. Ağız boşluğunun üst tarafını teşkil eden yumuşak damak mukoza denilen sürekli nemli ve duyarlı olan ince bir zar örtülüdür. Ağız boşluğunun yutak borusu ile birleştiren ağzın arka kısmındaki yumuşak damak duyu kompleksinin boğaz kısmını teşkil etmektedir. Ek olarak dilin mukozası altında devamlı tükürük çıkaran bezler bulunmaktadır.
Tat duyu organlarına sadece suda eriyen maddeler müessir olabilir. Bu itibarla da zaten tütünlerin kimyasal içeriklerini açıklarken maddelerin çözünür ve sabit durumlarına ayrı önem vermiştik. Tat durumunun meydana gelebilmesi için bir taraftan dilin kabarcıkları arasında tükürük ve ek olarak yumuşak damak ile mukozadan gelen salgıların mevcut olması, öteki taraftan da çeşitli tat etkinliğini yaratacak maddelerin bulunmasıdır. Duyumun meydana gelebilmesi için bazı maddelerin pek azca bir miktarı dahi yeterlidir.
Harmanlarda tütün dumanın arzulanan niteliklere kavuşabilmesi için tütünlerin tat nitelikleri bilinerek onların karışık yapıları baz alınarak ağızda hissedilen, tatlılık, acılık, dil yakarlığı, boğaz tırmalaması şeklinde tat idraklarından yararlanılır ve böylece de harmanın tatlılık derecesi saptanır. Bu idraklar doğrultusunda harmanın tat niteliğini yansıtan duman, çok tatlı, tatlı, azca tatlı, yavan, azca acı ve acı olabilmektedir. Genellikle tütünlerin tat niteliği denilince sadece dil organı ile alınan etkiler anlaşılmaktadır. Yukarıdaki cümleden de anlaşılacağı gibi bu da en tatlıdan başlayarak en acıya kadar giden çeşitli derecelerde kendini belli eder. Ek olarak tatlılık ve acılık etkisi yapmayan, tadı olmayan tütünler burada yavan olarak vasıflandırılmıştir.
Tütün keyfinın çok tatlı ve tatlık özelliği tatlı mamullerden farklıdır. Çünkü içim sırasında içici, dumanı içine çektiğinde kendisine canlılık verici bir his duymaktadır. Bununla beraber devamında toplu bir içim hassı ve armonisi de idraklanmaktadır.
Konunun başında da belirttiğimiz benzer biçimde tütün yaprağının yanması vakasında, dinamik indirgen karbonhidratlardan ayrılan kimyasal ürünler tütün dumanının tadını oluştururlar.
Dumanın acılığı ise daha ziyade tütünde var olan birçok maddelerin yanmasından ve yüksek hararet dolayısıyla bir kısım proteinlerin kuru destilasyona uğrayarak dumana karışmasından ileri gelmektedir.
Böylece bu iki kimyasal bileşimlerin arasındaki orantılar ne kadar dengeli ise sigara dumanının tadı hoş olarak idraklanır. Aksi takdirde doğrusu proteinlerin oranı indirgen şekerlere oranla daha çok ise dumanda bir armoni ve tatlılık olmayıp acılık belirginleşir.
Dumanın tatlılık ve acılık kalite sınırları çok zor tespit edilebilmektedir. Zira içim ahengi kişinin öznel (bireysel) zevkine bağlıdır. öteki taraftan içim sırasında dumanın tat niteliği üzerinde harmanları oluşturan tütünlerin hangi bileşimleri, hangi sınır çaplarında etkili oldukları halen yeterince araştırılmamıştır. Lakin gerçek olan bir vaziyet vardır; o da tütünlerin yaprak yapısında bulunan dinamik karbonhidrat bileşimlerinin miktarı ve aralarında olan orantı pozitif sınırlar dahilinde ise bu tütünlerden en iyi kalite ve armonide duman tadı elde edildiğidir. Yüksek neviyatlı tütünlerin tatlılık armonisi düzgündür ve pozitif yönde özellikte tat verirler. Daha fazla kimyasal bileşimler içeren şu demek oluyor ki yoğunlukları zengin, yüksek muhteviyatlı tütünler, harmanların içim nitelikleri üzerinde olumlu tesir yapmaktadır.
Fakat şunu da altını çizmeliyiz ki, genel anlamda tütün dumanında tat verici madde miktarlarının belirsiz olduğundan diğer taraftan a duman Ph değerinin yüksek olduğu, tuzlu, ekşi, tatlı gibi vasıfların belirgin olarak algılanması mümkün olmamakta, fiilen sadece dumanın acılığı hissedilmektedir. Örneğin; indirgen şekerleri yüksek olan Virginia ve orijin oriental tiplerde bile tat ince bir çizgi şeklinde idraklanmaktadır. Ağız boşluğunda ve solunum sisteminda hissedilen tipik olmayan duyular, dumandaki tüm kimyasal maddelerin ve bileşiklerin agresif etkisinin neticesidir. Bu duyuları şöyle açıklayabiliriz.

Yakarlık : Duyu, ağız boşluğunun dibinde (kökünde) oluşan ve diğer duyuların yarattığı tepkileri bastıran bir duyu ortaya çıkmaktadır. Yakarlığın şiddet derecesi düşük olduğu durumlarda sigara içicisi buna tahammül edebilmektedir. Lakin daha şiddetli hallerde boğulma şeklinde olumsuz duyu hasıl almaktadır. Yakarlılığa aldehitler özellikle de atsetaldehid niçin olmaktadır. Dumanda atsetaldehidi nötrelize eden etmen nikotin olduğundan yakarlık başlıca düşük nikotin içeren tütünlerde daha belirgin olarak ortaya çıkmaktadır. Aslına bakarsanız yakarlık duyusu özellikle %
1.0 daha düşük nikotinli tütünlerde en fazla hissedilmektedir.

Boğucu Sertlik : Bu duyu tütün dumanının yutak borusunun ön kısmında dumanın geçişi esnasında yarattığı duyudur. Eğer bu duyunun şiddeti orta derecede ise bazı içiciler tarafından olumlu karşılanmaktadır. Fakat daha şiddetli durumlarda oldukca rahatsız edicidir.
Boğucu sertlik yüksek nikotinli tütünlere özgüdür. şu demek oluyor ki tütünlerin yüksek nikotin içeriğinden meydana gelen bir olaydır ve bu kez de aldehidler tarafınca dengelenebilmektedir.

Bulaşıklık : olumsuz bir duyudur. Başlıca duman, dilin üst tabakasını etkisinde bırakır. Dilin üst kısmı adeta bloke edilmiş gibidir ki böylelikle duyu durumu tütünün içiminden uzun süre sonra bile hala mevcudiyetini korur.

Tırmalayıcı tesir : Bu duyu, tütün dumanının içimi esnasında meydana getirmiş olduğu tanımları mümkün olmayan karmaşa tüm duyumları içermektedir. Ancak bu negatif duyunun hissedildiği bölge ağız boşluğu ve dilin yüzeyidir.
Görülüyor ki, tütün dumanında yukarıda zikrettiğimiz bu olumsuz duyuların yokluğu elbet içim durumunda bir düzgünlüğe ve topluluğa neden olacaktır.
Bu halde tütünlerin içim niteliklerini istenilen ve istenilmeyen özellikler olarak ta iki grupta mütalaa etmek mümkün olmaktadır.
1.     İstenilen Özellikler : Tatlılık ve düzgmeşhurk, topluluk armonisi.
2.    İstenmeyen Özellikler : Acılık , bulaşıklık, sertlik , yakarlık ve tırmalayıcı duygular.
Özetlemek gerekiyorsa, tütün tadı anlamı ağız boşluğunda meydana gelen ve karakterleri ne olursa olsun idraklanan duyumlardan ibarettir.
Şimdiye kadar açıklamaya çalışmış olduğumız tipik tat duyularıyla öz deşmemektedir. Çünkü tütünlerin tat niteliği çok karmaşa duyular içermektedir ve aşağıda sıraladığımız karakteristik derecelerine nazaran sıralanırlar.
Tatlılık : İçim düzgünlüğü ve ahengi, ferahlatıcı tatlılık ve tokluk anlamındadır.
Boşluk(yavanlık) : yansız bir duygudan kaynaklanan içim tatsızlığıdır.
Yakarlık : Mide bulantısı duygusunu uyandıran , yavanlığı yansıtan niteliktir.
Kabalık( yırtıcı etki) : Tat açısından uyumsuz, hissedilir derecede çok sert tırmalayıcı veya yakarlık, yırtıcı etki niteliği taşıyan duyudur.
Sonuç olarak harman tütünlerin tat niteliğinin yavan, az acı ve acı olması durumları genellikle tüketicilerin hoşuna gitmeyen vasıflardır. Bu da harmanların içim tat kalitesinin düşük olduğunu gösteren nitelik olarak kabul edilmektedir.

5 . 3 - Harmanların içim kokusu niteliği:
Her tütün tipinin kendisine özgü bir kokusu vardır. Bu nedenle tütünlerin bulundukları her yerde ve çevresinde her zaman bir tütün kokusu duyulur. Buna kim bilir tütün bitkisinde bulunan nikotin sebeptir. Bilindiği gibi aslına bakarsak nikotin renksiz ve kokusuz bir sıvı olmasına rağmen havada kaldığı kısa bir zamanda rengi koyulaşır ve bunun sonucundan oluşan güçlü bir tütün kokusu çevreye yayılır.
Fakat bizi ilgilendiren içim kokusu , dumanın koku armonisidir.
Tütünün yanması esnasında gelişen pirolizi ve pirogenisi olayı sonucunda içimde meydana gelen kokudur. Bu kalite, öncelikle reçine ve eteri yağların miktarına, sonrasında polifenollere, dinamik karbonhidratlara bağlı olduğu şeklinde tütün içeriğindeki glikozitlere, organik amino asitlere, aldehitlere, ketonlara, esterlere ve günümüzde halen yeterince araştırılmamış diğer bileşiklere de bağlıdır. Fakat yine de harmanların içim kokusunu etkileyen en fazlaca reçineler, doğrusu reçinelerin parçalanmış ürünleri ve reçine asitlerinin tütün dumanı aroması teşekkülünde en önemli rol oynadıklarını söylemek gerekir.
Harmanların içim aroması, tütünlerin kokuluk durumuna yakından bağlıdır. Kokulu tütünlerden hazırlanmış harmanların ürünleri aynı zamanda aromatik duman vermektedirler. Bazı tütün uzmanları, kokulu tütünler her vakit aromalı duman vermediklerini tartışmaktadırlar. Bu sav ancak istisnai durumlarda geçerlidir. Çünkü genellikle tütüne koku veren kimyasal komponentler yanmaları esnasında dumanın aromasını da oluştururlar. Onların bu vakaya farklı bakışları, kim bilir tütünlerdeki dokunun kendisini iki şekilde belli etmesinden olabilir. Zira yaprak halindeki tütünün kokusu ile içilen tütün dumanın kokusu bir biriyle çakıştırılmaktadır. Oysa kokunun birinci şekli, kurutma dönemini geçirmiş tütünlerin yaprak, kıyılmış ve tütün yapımı biçiminde iken koklanmaları sırasında duyulan kokulardır. Bunlar eterli yağların ısının hafif yükselmesiyle uçar kale gelmesiyle kokularını belli ettiren , kolayca hissedilen ve görünür deyimiyle tanımlanan kokulardır. Tütünler, tipine, ellere, hasat sonrası işlemlere ve özellikle de kurutma ve fermantasyon tarzlarına bağımlı olarak yanma sırasında farklı kalitede ve armonide aroma oluştururlar.
Aromalı koku tütünlerin alt eller yapraklarında duyulmaz. Yukarı ellere doğru gidildikçe belirgin olmaya adım atar ve uçlarda en belirgin duruma gelir. Tütün tiplerinin kendilerine özgü kokuları da en uygun halde gövdenin orta kuşağı ellerinde belirgindir.
İkinci şekil ise; tütün yaprağının içim kokusu niteliği doğrusu tütünün içimi sırasında oluşan dumanın kokusudur. Buna da içim kokusu denir.
Harmancılıkta önemli olan bu şeklidir ve başlıca de tütünün koku niteliği, kendisini en açık biçimde içim sırasında belli eder. Kimi zaman aromalı olarak nitelendirdiğimiz tütünlerin içim kokuları pek zayıf duyulur yada bunun tersi aroması hissedilmeyen yada aroması azca olan tütünlerin de içimde belirgin derecede koku oluşturduklarına rastlanabilir. Bu vaziyet her şeyden önce eterli yağların miktarına ve yapraktaki öteki kokulu maddelerinin cinsine bağlıdır.
Harmancılık açısından tütünlerin ikinci koku şekli doğrusu içim kokusu önemlidir. Çünkü her menşe tütünün kendisine özgü kokusu doğrultusunda belirli karakterde sigara harmanları oluşturulmaktadır. Zira sigaraların aromalarının, sadece harmanlardaki tütünlerin ayrı ayrı niteliklerine bakılırsa gerçekleştiği görülmüştür.
Sigara, puro, pipo ve nargile yapımları dumanları içilerek tüketilen tütünler koku nitelikleri esasına gore kokulu ve kokusuz olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Türk tipi tütünler aromalı ve iyi kokulu tütünler kısmına dahil olmaktadır. Kokuları kuvvetli olarak belirlenmiş tütünler harmanlara katılma oranlarına göre harmanların kalitelerinin düzenlenmesinde yararlı olmaktadır. Dolayısıyla harmanları aromatize etmek için kullanılan bu tütünlere kupajlık tütünler de denir. Bu arada ülkemiz tütünlerinin kendilerine özgü kokularını şöyle özetleyebiliriz. Samsun ve Bafra tütünlerinin kokuları bir birinden farklı olmakla birlikte bunların kokuları hoşa giden ince ve asil bir tütün kokusu deyimiyle nitelendirebiliriz. Özellikle Bafra tütünlerinin kokusu Dünyada üretilen aromalı sigaralık tütünlerin başlangıcında gelmektedir. İzmir tütünleri reçinelidir. Basmalar hafif yanık şeker veya karamelamsı kokarlar. Bursa’lar pestilimsi aromaya hakimdir. Düzce’lerde hafif çörek mayası,
Canik ’lerde baharlı aroma barizdir. Bitlis tütünleri yani biçbilimselş ot kokusu aromasını andırırlar. Adıyaman tütünü ise simitimsi, Trabzon’larda sertliği belli eden ekşimsi, Yayladağ ‘larda Tömbeki tütününe benzer baharat kokulu vb. özel kokular mevcuttur. İri kıtalı tütünlerin aromaları genellikle belirgin değildir. Bu itibarla onlar özel işlemeye doğal olarak tutularak (örneğin; Burley, Puroluklar, Pipo vb. Tütünler) üretilecek mamule özgü karakteristik spesifik aroma niteliği kazandırılır. Amerikan Blend sigara harmanlarında Burley tütünün kullanımı aslına bakarsanız bunun en bayağı örneğidir.
Koku duyumları başlıca, burun organının üst tarafında bulunan bir kalbursu safihanın ince deliklerinden gelen ve muhtemelen 0.55 cm2 kadar minik bir sahada toplanmış bulunan sinir ipçikleri tarafından alınır. Borunun uç kısmına koku alma bölgesi denir. Koku organının etkilenmesi ve kokunun duyulması için koku maddesinin gaz haline gelmiş olması gerekir.
Tütünler kokularını en açık şekilde fermantasyonlarından sonrasında belli ederler. Tütün kokusunun güzel olması, hoşa gitmesi veya kötü olmasıyla hoşa gitmemesi benzer biçimde deyimlerle sınırlanmış ölçüler, tütünün koku niteliğini açıklamaya kafi değildir. Zira kokular karakter itibariyle ve kuvvet dereceleri bakımından birbirinden farklıdır.
Bu konuyu biraz açmış olduğumızda tütün dumanındaki koku niteliğinin eteri yağ ve reçineli balsam karışımı kokulardan oluştuğunu görmekteyiz.
Tütün tiplerinin sergiledikleri kendilerine özgü koku manzarasını şöyle bir tip sıralamasına göre tanımlayabiliriz.
Oriental tip tütünlerin başlıca koku (aroma) karakteristik özelliği, nefis koku armonisi demetinden ibarettir.Virginia tütünlerinin aroması, nispeten sıradan ve tek yönlüdür. Virginia ’lar sadece kendilerine özgü olan spesifik virginia aroması olarak adlandırılan bir kokuya sahiptirler.Esmer tütünlerin aroması tabir yerinde ise çok kabadır ve başlıca bu tütünlerin kahverengi olan renk pigmentlerinden kaynaklanmaktadır.Puro tütünleri ince, nefis ve bu tütünlere özgü olan belirgin kokusu ile tanımlanırlar.Harmanları oluşturan içiminde hoşa gitmeyen koku tiplerini de şöyle ifade edebiliriz.

1.    Yanmış- protein maddesi kokusu : Bu koku daha ziyade yeşil renkli tütünlere özgüdür.
2.    Yanmış veya kızgın kağıt kokusunu yansıtan koku : böyle bir koku başlıca düşük kaliteli, strüktüründe fazla selüloz maddeleri içeren tütünlerde zuhur eder.
3.    Küf kokusu : Küflenmiş tütünlerin kirli kokusudur.

Bu arada yoğunlukları yoksul, fakat yeşil ve kaba olmayan tütünlerin içim kokusu nötrdür. İçim esnasında algılanması güç, alelade bir tütün kokusu oluştururlar.
Tütün yaprağının çevreye yaydığı görsel kokuyu da şöyle sınıflandırabiliriz.

•    Pişmemiş, ham koku : Bu koku özellikle yeni kurutulmuş tütünlere mahsustur. 
•    Fermantasyon geçirmiş tütünlerin tipine ve menşeine has, hoşa giden koku 
•    Yüksek rutubette bekletilmeleri sonucu tütünlerde hasıl olan ve hoşa gitmeyen ekşi- nem kokusu 
•    Küfün haricinde, tütün kokusuna yabancı diğer kokular.
Kokular (aroma) tesir şiddeti ve idraklanma açısından;

•    Çok kuvvetli 
•    Orta güçlü 
•    azca kuvvetli olmak üzere tanımlanmaktadır. 

 

5. 4 - Tütünlerin yanma niteliği:
Harmanlarda tütünlerden aranan pozitif niteliklerden birisi de iyi yanmadır. Çünkü tütünler sadece yanma nitelikleri yardımıyla içilebilir ve içim özelliklerini belli ederler. Bir tütün tipinin, menşein ve çeşidin harmanlarda daha uygun şekilde kullanılmasının sağlanması için tüketiciye sunulan çeşitli sigaralarda yanma durumunun bilinmesi ve tütünlerin içim kalitelerinin daha doğru olarak tayin edilmesi harmancının çok önemli vazifelerindendir.
Zira tütünlerin yanma nitelikleri iyi olursa yanma bölgesindeki ısı derecesi daha yüksek olacağından tütünde husule gelmesi gereken kimyasal değişimler daha kolay, uygun ve noksansız, aksamadan cereyan edecektir. Özellikle iyi yanma neticesinde meydana gelen oksidatif maddeler dumanın standardını yükseltmektedir. Kötü yanma ise kimyasal olayların gerçekleşmesini engellediğinden dumanın içim kalitesi düşecektir.
Bundan dolayı tütünlerin iyi yanma yeteneği harmancılıkta pozitif yönde bir kalite niteliği olarak kabul edilmiştir. Tütünlerin yanması, öteki bir deyimle yanma ve sönme niteliği bir fizyolojik olay olup, alevli ve alevsiz gerçekleşir. Yanma sonunda ısı ve ışık oluşur. çoğu zaman tütünlerin yanması alevsiz, köz halinde, yavaş ve devamlı şekilde cereyan etmektedir. Bu ise tütünün fizyolojik niteliklerine ve kimyasal yapısına bağlıdır.
Harman ürünlerinin iyi yanması için öncelikle harmanı oluşturan tütünlerde averaj yanma nitelikleri ürüne yansıtacak şekilde kompoze edilmesi gerekmektedir. Bu itibarla da tütünlerin yanma niteliğinin tayini, ölçülmesi, tütünlerin harman halinden ziyade menşe halinde yapılması daha uygun bulunmaktadır.
Tütünün yanma niteliği kimyasal içeriğindeki inorgonik maddelerin karakteristiği ve miktarıyla bağımlıdır. Kimyasal bileşimlerinde inorgonik maddeler miktarındaki fazlalık (örneğin % 7-9 oranında olması) yanmayı frenler. İnorganik (mineral) maddelerden yanmayı en çok etkileyenler potasyum ve klor mineralleridir. Potasyum tuzları yanma üzerinde pozitif, klor tuzları ise negatif yönde etkiler gösterirler.
Tütünde bulunan miktarların ve organik asitlerin potasyumla bağlanması ve bu miktarların da kafi oranlarda olması tütünün yanma bölgesinde oluşan süngersi kyaşam tabakası ile hava temasını sağlamayı kolaylaştırmaktadır. Böylece tütünlerin yanmasında potasyumun katalizör olarak önemini ve rolünün büyük olduğunu vurgulayabiliriz.
Klor, özellikle kalsiyum ve magnezyumla bağlı bulunması durumunda erime derecesi ısı noktasının düşük olduğundan buharlaşan ürünlerle kolayca yapışkan bir sıvı haline gelmiş olarak yanan bölgenin havayla temasını engeller ve yanmayı fenaleştirir.
öteki taraftan tütünlerin kimyasal yapısındaki potasyum ve kalsiyum miktarlarının eşit olması durumunda potasyum miktarı içinde ne olduğunun daha çok olması durumu da yanma olayını kolaylaştırır ve pozitif yönde yönde etkisinde bırakır.
Yanma vakaı üzerinde organik bileşimlerden; karbonhidratlar pozitif yönde, protein,pektin maddeleri ve ötekiler ise negatif yönde tesir yapmaktadır.
Yukarıda belirttiğimiz kimyasal bileşim faktörleri ile birlikte tütünün fizyolojik yapısı, yetiştirildiği ortamın ekolojik koşulları, tip ve menşe özelliği, tütünlerin olgunluk ve el durumu vb. Faktörlerinde tütünün yanma niteliğiyle ilişkili olduğu bir gerçektir.
Örneğin; yoğunluk ihtivası dengeli ve yaprak dokuları ince olan tütünlerin yanması yüksektir. Dokuları kalın olan yapraklardaki odunsu (selüloz) maddelerin yüksek olması yanmayı kötü yönde etkilemektedir. Buna bakılırsa yaprağın kalınlığı, yüzey birim ağırlığı ve hacimsel ağırlık durumları ile yanma niteliği içinde ters ilişki bulunduğunu söyleyebiliriz. Tütünün nemi de yanma niteliğini önemli derecede etkilemektedir. Bu nedenle harmanlarda tütünlerin bünyelerinde muhafaza ettiği mutlak rutubet miktarlarının normal sınırlarda olmasına özen gösterilmelidir.
Ek olarak yaka, yarı yaka ve iskeletli topraklarda yetiştirilen tütünlere nazaran,ova ve varlıklı taban topraklarda yetiştirilenlere kıyasla yanma dereceleri daha iyidir.
Dünyada üretilen tütün tipleri arasında en iyi yananlar puroluk tütünlerdir. Sigaralık tütün tiplerinde ise yanma dereceleri en yüksek olanlar Türk tipi tütünlerdir.
Yeşil kalmış veya tam olgunlaşmamış durumda olan tütünlerin, olgunlaşmış olanlara bakılırsa yanma dereceleri daha düşüktür. Doku yoğunlukları en düşük olan dip ellerin yanmaları en iyidir. Üst ellere gidildikçe tütünlerin yanma niteliği azalır.
Tütünlerin yanma niteliği, degüstasyon muayeneleri ve labaratuvar ölçümleri sonucu atama edilir ve şöyle derecelendirilir. Orta, iyi, çok iyi, yüksek ve çok yüksek. Bu derecelendirmeler doğrultusunda ülkemiz menşeilerinin yanma niteliklerini bir çizelge haline getirerek aşağıda aynen vermekteyiz.
Tütün Menşeilerimizin Yanma kabiliyetleri5 . 5 - Tütün dumanı ve külün rengi:
Harmanlarda çeşitli tütün tiplerinin içim niteliklerini belirleme işlemlerinde tütünün dumanı ve külün rengi de ölçüt olarak göz önünde bulundurulur. Bu niteliklerin her ne kadar tütünün öteki özellikleri ile sıkı ilişkisi olsa da başlıca yanma niteliğine bağlıdır. Örneğin; iyi yanan tütünlerin dumanı mavimsi, açık renkte olur ve gözleri pek yakmaz. Yanma fenaye doğru gittikçe duman rengi koyulaşır, nihayet koyu gri renge dönüşür ve gözleri yakoşulıcı etkisinde bırakır yapar.
Daha önce de değindiğimiz benzer biçimde tütün çok sayıda kimyasal bileşimlerden oluşmuş kompleks yapıda bir kimyasal maddeyi çağrıştırır. Bu maddeler, yanma sırasında kısmen yada tamamen veya öteki bileşiklere dönüşerek tütünün dumanına geçerler. Sadece harmancının yaprağın kimyasal yapısı içinde karbonhidrat bileşimlerinin açık mavi, azotlu maddelerin, proteinlerin, pektinlerin ve diğer maddelerin daha koyu duman verdiklerini bilmesinde yarar vardır.
Tütünlerin yanması esnasında, gene bu niteliğine bağlı olarak neticede belirli bir renk ve yapıda kül meydana gelmektedir. Örneğin; tütünlerin yanmaları tam olmadığı durumlarda kül rengi daha koyu veya bazen olduğu benzer biçimde siyah renkte olmaktadır. Çok iyi yanan tütünlerin kül rengi beyaz ve toplu, iyi yananların beyaza yakın ve toplu, orta derecede yananların gri renkte ve orta toplu, yavaş derecede yananlarda siyaha yakın ve az toplu, çok yavaş yananların külü siyah renkte ve çok az toplu olup çoğu zaman yanma bölgesinde tutunamaz ve kısa sürede düşerler.
Böylece tütünlerin yanmasında meydana gelen külün renk durumu harmancıya tütünün içim kalitesi hakkında bir düşünce vermektedir. Harmancı, çoğu zaman külün açık renkli olmasını daha yüksek kaliteye, koyu renkli olması ise daha düşük kaliteye işaret saymalıdır.
Tütünlerin değişik özellikleriyle ilgili mevzuları neticelanırken gene, ülkemiz tütün menşeilerinin bu iki nitelik bakımından bir sınıflandırmasını yaptık ve çizelgeler haline getirip aşağıda yararlanmanıza sunuyoruz.
Tütün Menşeilerimizin Duman Rengi

adıyaman tütünü çelikhan tütünü adiyaman tutunu tütün adiyaman tütünü adıyaman tutunu eyma filtre tütün fiyatları açık tütün fiyatları online tütün adıyaman tütün fiyatları adıyaman çelikhan tütünü adıyaman tütünü satışı marla sigara filtresi tütün al online tütün satışı eyma sigara adıyaman tütünü fiyatları adıyaman çelikhan tütünü fiyatı açık tütün tütün satışı çelikhan tütün tütün satış celikhan tutunu adıyaman tütün çeşitleri adiyaman celikhan tutunu toptan tütün satışı adıyaman tütüncülük tütün fiyatlari marla tütün fiyatları adıyaman çelikhan haberleri adıyaman tütünü satış toptan tütün satıcıları toptan tütün fiyatları adıyaman tütün adıyaman tütün toptancıları eyma tütün adıyaman tütünü kadıköy tütün sipariş açık tütün satışı kaliteli tütün fiyatları adıyaman tütünü nasıl anlaşılır adıyaman tütüncüleri pipo tütünü adıyaman tütün satıcıları internetten tütün siparişi tütün toptancısı rocks tütün tütün fiyat adıyaman tütünü zararları toptan tütün tutun fiyatlari çikolatalı tütün adiyamantutunu.com adıyaman tütüncüler derneği sigara filtresi captain black tütünü tütün nasıl saklanır marla tütün tütü fiyatları pipo tütünü satış marla black tütün açık siteler adıyaman tütünü nerede satılır captain black tütün pipo tutunu sigara tütünü fiyatları captain black tütün satış boş sigara filtresi diyarbakır tütünü tütüncüler pipo tütü satış açık tütün zararlari pipo tütünü nasıl doldurulur sigara sarma makinası nerede satılır adıyaman tütüncüsü pipo tütünü fiyat şipariş tütün satan yerler internetten tütün satışı açık tütün markaları tütünü tütün fiyatı kadıköy tütün satan yerler marla tütün fiyatı açık tütün çeşitleri sarma tütün zararları pipo tütünü fiyatları kaliteli tütün

Site istatistikleri Online 133 Bugün 1745 Bu Ay : 2293 Bu Yıl : 452001 Toplam : 552878

toplist